Ν. 4455/2017 – Τι πρέπει να γνωρίζουν οδηγοί και φορτοεκφορτωτές.
Δικαιώματα, υποχρεώσεις και παγίδες που μπορεί να κοστίσουν ακριβά!
Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση γύρω από τον Ν. 4455/2017, το Εθνικό Μητρώο Φορτοεκφορτωτών και το ποιος τελικά είναι υπεύθυνος για τη φόρτωση και την εκφόρτωση των εμπορευμάτων.
Σε αποθήκες, κέντρα logistics, μεταφορικές εταιρείες, βιομηχανίες και αλυσίδες σούπερ μάρκετ ακούγονται καθημερινά διαφορετικές ερμηνείες:
«Ο οδηγός απαγορεύεται να αγγίξει το φορτίο.»
«Ο οδηγός είναι υποχρεωμένος να ξεφορτώνει.»
«Αν δεν είσαι στο Μητρώο Φορτοεκφορτωτών δεν μπορείς να κατεβάσεις ούτε μία παλέτα.»
«Όποιος οδηγός αρνηθεί να ξεφορτώσει μπορεί να απολυθεί.»
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Και ακριβώς επειδή η κατάσταση παραμένει θολή σε πολλές επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι είναι αυτοί που κινδυνεύουν να βρεθούν εκτεθειμένοι όταν συμβεί ένα ατύχημα ή μια ζημιά.
Το βασικό ερώτημα που πρέπει να απασχολεί κάθε εργαζόμενο δεν είναι μόνο τι προβλέπει ο νόμος. Είναι ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά!
Πριν ακόμη εξετάσουμε τι προβλέπει ο Ν. 4455/2017, υπάρχει ένα θεμελιώδες ζήτημα που αφορά όλους τους οδηγούς, είτε ΔΧΦ είτε ΙΧΦ.
Όσοι εργάζονται μόνιμα ή σχεδόν μόνιμα για συγκεκριμένες εταιρείες, μεταφορικές, βιομηχανίες, αποθήκες ή αλυσίδες σούπερ μάρκετ, πρέπει να γνωρίζουν ακριβώς ποιες είναι οι υποχρεώσεις τους.
Και αυτό δεν πρέπει να γίνεται προφορικά.
Πρέπει να γίνεται γραπτώς.
Στην καθημερινότητα οι περισσότερες εντολές δίνονται προφορικά:
«Ξεφόρτωσε τις παλέτες.»
«Βοήθησε λίγο μέσα στην αποθήκη.»
«Πάρε το παλετοφόρο και προχώρησε.»
«Κατέβασε το φορτίο μέχρι το σημείο παραλαβής.»
Όταν όμως συμβεί ένα ατύχημα, ένας τραυματισμός ή μια ζημιά σε εμπόρευμα, οι ίδιες αυτές εντολές συχνά εξαφανίζονται.
Τότε μπορεί να ακουστούν φράσεις όπως:
«Δεν είχαμε δώσει τέτοια εντολή.»
«Ο οδηγός ενήργησε με δική του πρωτοβουλία.»
«Δεν ήταν στις αρμοδιότητές του.»
«Δεν ακολούθησε τις οδηγίες ασφαλείας.»
Γι' αυτό κάθε εργαζόμενος πρέπει να απαιτεί σαφείς γραπτές διαδικασίες.
Δεν είναι πράξη αντιπαράθεσης.
Είναι πράξη αυτοπροστασίας.
Για αυτό καλό είναι ο οδηγός να ζητάει από την επιχείρηση τα εξής:
1. Γραπτή περιγραφή καθηκόντων
Να αναφέρει ξεκάθαρα αν ο οδηγός εκτελεί αποκλειστικά μεταφορά ή συμμετέχει και σε φορτοεκφορτώσεις.
2. Κανονισμό φόρτωσης και εκφόρτωσης
Να καθορίζει ποιος εκτελεί κάθε εργασία και ποιος φέρει την ευθύνη.
3. Οδηγίες ασφάλειας
Να περιγράφουν τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται κατά τη φόρτωση και την εκφόρτωση.
4. Εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου
Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει τους κινδύνους που συνδέονται με τη θέση εργασίας του.
5. Βεβαίωση εκπαίδευσης
Για οποιαδήποτε εργασία απαιτεί ειδική γνώση ή χρήση εξοπλισμού.
6. Διαδικασία αναφοράς ατυχήματος
Να είναι γνωστό από πριν τι γίνεται σε περίπτωση συμβάντος.
7. Διαδικασία παράδοσης και παραλαβής φορτίου.
Να ορίζεται πού ξεκινά και πού τελειώνει η ευθύνη του οδηγού.
Τι προβλέπει ο Ν. 4455/2017.
Ο νόμος δημιούργησε το Εθνικό Μητρώο Φορτοεκφορτωτών και επιχείρησε να οργανώσει το επάγγελμα του φορτοεκφορτωτή μέσω πιστοποιήσεων και κανόνων λειτουργίας.
Η βασική του φιλοσοφία είναι ότι οι εργασίες φορτοεκφόρτωσης πρέπει να εκτελούνται από πρόσωπα που διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες ώστε να περιορίζονται τα εργατικά ατυχήματα.
Στην πράξη όμως, ο νόμος δεν έλυσε όλες τις γκρίζες ζώνες που υπάρχουν μεταξύ:
οδηγού, φορτοεκφορτωτή, αποθηκάριου και χειριστή μηχανημάτων.
Και ακριβώς εκεί γεννιούνται τα περισσότερα προβλήματα.
Ο οδηγός δεν είναι εργαζόμενος για όλες τις δουλειές. Σήμερα χιλιάδες οδηγοί προσλαμβάνονται για να εκτελούν μεταφορικό έργο.
Στην πράξη όμως καλούνται καθημερινά να λειτουργούν ταυτόχρονα ως:
οδηγός,
φορτοεκφορτωτής,
αποθηκάριος,
διανομέας,
χειριστής παλετοφόρου,
εργάτης αποθήκης.
Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνονται οι ευθύνες του εργαζόμενου χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η αμοιβή ή η προστασία του.
Η μεγάλη παγίδα λέγεται «ευθύνη»
Οι περισσότεροι εργαζόμενοι ανησυχούν για το αν επιτρέπεται ή όχι να κάνουν μια εργασία.
Το πραγματικό πρόβλημα όμως είναι τι συμβαίνει όταν προκύψει ατύχημα.
Αν κατά την εκφόρτωση:
τραυματιστεί τρίτο πρόσωπο,
πέσει εμπόρευμα,
προκληθεί ζημιά,
τραυματιστεί ο ίδιος ο οδηγός,
τότε θα εξεταστεί:
ποιος εκτελούσε την εργασία,
αν είχε εκπαίδευση,
αν υπήρχε σχετική εντολή,
αν τηρήθηκαν οι διαδικασίες ασφαλείας.
Και εκεί πολλές φορές ο εργαζόμενος βρίσκεται μόνος απέναντι στις συνέπειες.
Τι πρέπει να προσέχουν οι οδηγοί.
Να μην χειρίζονται εξοπλισμό χωρίς εκπαίδευση
Κανένας εργαζόμενος δεν πρέπει να χειρίζεται ανυψωτικά μηχανήματα ή άλλο εξειδικευμένο εξοπλισμό χωρίς τις απαιτούμενες γνώσεις και πιστοποιήσεις.
Να ζητούν γραπτές οδηγίες.
Οι προφορικές εντολές δεν προσφέρουν καμία ουσιαστική προστασία όταν προκύψει πρόβλημα.
Να χρησιμοποιούν πάντα μέσα ατομικής προστασίας
Κράνος, γάντια, υποδήματα ασφαλείας και κάθε προβλεπόμενος εξοπλισμός είναι δικαίωμα και όχι προσωπική επιλογή.
Να καταγράφουν περιστατικά
Κάθε περίπτωση ανάθεσης καθηκόντων εκτός της συμφωνημένης εργασίας πρέπει να καταγράφεται.
Τι πρέπει να προσέχουν οι φορτοεκφορτωτές.
Οι φορτοεκφορτωτές βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με σοβαρούς επαγγελματικούς κινδύνους.
Πρέπει να αρνούνται:
τη χρήση ελαττωματικού εξοπλισμού,
τη μεταφορά φορτίων πέρα από τα προβλεπόμενα όρια,
την εργασία σε μη ασφαλείς χώρους,
τη χρήση μηχανημάτων χωρίς εκπαίδευση.
Καμία προθεσμία παράδοσης δεν αξίζει περισσότερο από την ανθρώπινη ζωή.
Η απλήρωτη εργασία παραμένει πρόβλημα.
Ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα του κλάδου είναι ότι πολλοί οδηγοί αμείβονται μόνο για τη μεταφορά.
Οι ώρες που αφιερώνουν σε φορτώσεις, εκφορτώσεις, αναμονές και εργασίες αποθήκης συχνά θεωρούνται «μέρος της δουλειάς» χωρίς πρόσθετη αμοιβή.
Αυτό είναι λάθος.
Ο χρόνος εργασίας είναι χρόνος εργασίας.
Δεν μετατρέπεται σε δωρεάν εργασία επειδή βρίσκεται μέσα σε αποθήκη αντί μέσα στην καμπίνα του φορτηγού.
Η εμπειρία δείχνει ότι τα δικαιώματα των εργαζομένων δεν προστατεύονται από μόνα τους.
Απαιτείται ενημέρωση, οργάνωση και συλλογική διεκδίκηση.
Οι εργαζόμενοι στις μεταφορές, στα logistics και στις φορτοεκφορτώσεις έχουν κάθε λόγο να διεκδικούν:
σαφείς γραπτές διαδικασίες,
ασφαλείς συνθήκες εργασίας,
ξεκάθαρο διαχωρισμό αρμοδιοτήτων,
κατάλληλη εκπαίδευση,
δίκαιη αμοιβή για κάθε εργασία που εκτελούν.
Ο Ν. 4455/2017 δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας νόμος που απλώς επιβάλλει υποχρεώσεις.
Πρέπει να αποτελεί εργαλείο προστασίας του εργαζόμενου.
Κανένας οδηγός δεν πρέπει να μετατρέπεται σε φθηνό πολυεργαλείο για κάθε ανάγκη της επιχείρησης.
Κανένας φορτοεκφορτωτής δεν πρέπει να θυσιάζει την ασφάλειά του για να βγει γρηγορότερα η δουλειά.
Και κανένας εργαζόμενος δεν πρέπει να αναλαμβάνει ευθύνες που δεν έχουν καθοριστεί γραπτώς.
Γιατί όταν συμβεί το ατύχημα, αυτό που θα εξεταστεί δεν είναι τι συνηθιζόταν να γίνεται, αλλά τι προβλεπόταν, ποιος ήταν υπεύθυνος και αν τηρήθηκαν οι διαδικασίες.
Η γνώση των δικαιωμάτων, η απαίτηση γραπτών κανόνων και η συλλογική διεκδίκηση παραμένουν τα ισχυρότερα μέσα προστασίας για κάθε εργαζόμενο στις μεταφορές και τις φορτοεκφορτώσεις.
Ανδρέας Γενιάς πρόεδρος του ΕΠΚ Ιερός Λόχος
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελεύθερη Ώρα την Κυριακή 7.6.26
