Ο Έλληνας δεν είναι αριθμός – Όχι στην ψηφιακή σκλαβιά.

  

Ο Έλληνας δεν είναι αριθμός – Όχι στην ψηφιακή σκλαβιά.

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παρουσιάζει την ψηφιακή διακυβέρνηση ως συνώνυμο του εκσυγχρονισμού. Ηλεκτρονικές υπηρεσίες, διασύνδεση κρατικών μητρώων, Προσωπικός Αριθμός και πλέον συστήματα αξιολόγησης της οικονομικής φερεγγυότητας δημιουργούν ένα νέο μοντέλο σχέσης κράτους και πολίτη. Η ψηφιοποίηση μπορεί πράγματι να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να κάνει τη ζωή του πολίτη ευκολότερη. Όμως πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχει ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα: όσο περισσότερα δεδομένα συγκεντρώνει το κράτος και όσο ευκολότερα τα διασυνδέει, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η εξουσία του πάνω στον πολίτη.

Το νέο Σύστημα Αξιολόγησης Φερεγγυότητας και Πιστοληπτικής Ικανότητας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το σύστημα αξιολογεί την οικονομική συμπεριφορά φυσικών και νομικών προσώπων, χρησιμοποιώντας δεδομένα σχετικά με οφειλές και οικονομικές υποχρεώσεις, ενώ προβλέπεται και ενοποιημένη πιστοληπτική αξιολόγηση με συγκεκριμένες βαθμίδες φερεγγυότητας. Ας είμαστε όμως ακριβείς: δεν πρόκειται, τουλάχιστον σήμερα για σύστημα αξιολόγησης πολιτικών φρονημάτων. Δεν υπάρχει στο συγκεκριμένο πλαίσιο, τουλάχιστον σήμερα, βαθμολόγηση επειδή κάποιος αντιτίθεται στην κυβέρνηση, συμμετέχει σε μια διαδήλωση ή έχει διαφορετική ιδεολογία.Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: στην υποδομή που δημιουργείται και στις δυνατότητες που αυτή μπορεί να προσφέρει στο μέλλον.

Από τον οικονομικό βαθμό στην ψηφιακή ταυτότητα.

Ο Προσωπικός Αριθμός αποτελεί βασικό στοιχείο της νέας ψηφιακής αρχιτεκτονικής. Δεν είναι ο ίδιος «βαθμολογία πολίτη». Είναι ένας μοναδικός μηχανισμός ταυτοποίησης που διευκολύνει τη διασύνδεση του πολίτη με τα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου. Και ακριβώς γι' αυτό μας προβληματίζει. Όσο περισσότερα μητρώα συνδέονται μεταξύ τους και όσο περισσότερα δεδομένα αντιστοιχίζονται σε έναν ενιαίο αναγνωριστικό αριθμό, τόσο ευκολότερο γίνεται να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη ψηφιακή εικόνα κάθε ανθρώπου.

Ως Εθνικό Πολιτικό Κίνημα Ιερός Λόχος είμαστε αντίθετοι στον Προσωπικό Αριθμό ακριβώς επειδή δεν θέλουμε να παραδώσουμε σε καμία κυβέρνηση —σημερινή ή μελλοντική— μια ολοένα ισχυρότερη τεχνική δυνατότητα συγκέντρωσης και διασύνδεσης των προσωπικών δεδομένων των πολιτών.

Δεν υποστηρίζουμε ότι η σημερινή κυβέρνηση χρησιμοποιεί τον Προσωπικό Αριθμό για να ελέγξει τις πολιτικές πεποιθήσεις των πολιτών. Υποστηρίζουμε κάτι διαφορετικό και πολύ πιο ουσιαστικό: δεν πρέπει να δημιουργούμε σήμερα τις υποδομές που θα μπορούσαν αύριο να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά από οποιαδήποτε εξουσία. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν. Οι νόμοι αλλάζουν. Οι πολιτικές προτεραιότητες αλλάζουν. Οι ψηφιακές υποδομές, όμως, παραμένουν!

Τι σημαίνει να έχεις χαμηλή οικονομική αξιολόγηση;

Εδώ χρειάζεται επίσης να αποφεύγονται οι υπερβολές. Στο σημερινό σύστημα δεν γνωρίζουμε ότι αυτομάτως ότι όποιος έχει χαμηλή αξιολόγηση θα χάνει επιδόματα ή στερείται δημόσιες υπηρεσίες. Όμως η ίδια η λογική της βαθμολόγησης δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν ένας βαθμός αρχίζει να συνδέεται με πραγματικές αποφάσεις; Η χαμηλή πιστοληπτική αξιολόγηση μπορεί να έχει σημασία σε οικονομικές συναλλαγές και διαδικασίες όπου η πιστοληπτική ικανότητα αποτελεί σχετικό κριτήριο. Και το ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν στο μέλλον μια κυβέρνηση επεκτείνει τις χρήσεις αυτής της αξιολόγησης. Θα μπορούσε μια χαμηλή βαθμολογία να οδηγήσει σε περισσότερους ελέγχους, αυστηρότερους όρους ή περιορισμένη πρόσβαση σε συγκεκριμένες οικονομικές δυνατότητες; Σήμερα δεν αποτελούν αυτόματες συνέπειες του συστήματος. Αλλά η ύπαρξη μιας τέτοιας υποδομής καθιστά τεχνικά ευκολότερη κάθε μελλοντική επέκταση. Και εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος. Ένας άνθρωπος μπορεί να χρωστά επειδή έχασε τη δουλειά του, επειδή κατέρρευσε η επιχείρησή του ή επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην ακρίβεια και στο κόστος ζωής. Η οικονομική δυσκολία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μόνιμο ψηφιακό στίγμα.

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα: η αλγοριθμική αξιολόγηση. Όταν ένας υπολογιστικός μηχανισμός καταλήγει ότι κάποιος είναι περισσότερο ή λιγότερο φερέγγυος, ο πολίτης πρέπει να έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν, να διορθώνει λάθη και να αμφισβητεί το αποτέλεσμα. Διότι ο αλγόριθμος δεν είναι αλάνθαστος. Και η οικονομική ζωή ενός ανθρώπου δεν μπορεί να συμπυκνώνεται σε έναν αριθμό χωρίς δικαίωμα ελέγχου και ανθρώπινης επανεξέτασης. Το κράτος πρέπει να είναι ψηφιακό, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να είναι διαφανές, ελεγχόμενο και περιορισμένο από τον νόμο.

Το δικό μας «όχι».

Εμείς, ως Εθνικό Πολιτικό Κίνημα Ιερός Λόχος, δεν απορρίπτουμε την τεχνολογία ούτε την ανάγκη εκσυγχρονισμού του κράτους. Απορρίπτουμε όμως την αντίληψη ότι κάθε νέα δυνατότητα συλλογής και διασύνδεσης δεδομένων είναι αυτομάτως πρόοδος. Για εμάς, η πραγματική πρόοδος έχει όρια. Και το όριο είναι η ελευθερία και η προστασία του Έλληνα.

Δεν θέλουμε έναν πολίτη που θα ταυτοποιείται, θα καταγράφεται, θα κατηγοριοποιείται και τελικά θα αξιολογείται μέσα από ένα ολοένα πιο συγκεντρωτικό ψηφιακό σύστημα. Δεν θέλουμε η οικονομική φερεγγυότητα να αποτελέσει το πρώτο βήμα μιας πολύ ευρύτερης λογικής «βαθμολόγησης» του ανθρώπου. Και κυρίως δεν θέλουμε να παραδώσουμε σε καμία κυβέρνηση —ούτε στη σημερινή ούτε σε οποιαδήποτε μελλοντική— τις τεχνικές δυνατότητες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα τέτοιο μοντέλο. Η ψηφιακή σκλαβιά δεν θα εμφανιστεί απαραίτητα με αλυσίδες. Μπορεί να εμφανιστεί ως ένας αριθμός, ένα μητρώο, ένας αλγόριθμος και μια βαθμολογία που αρχικά δημιουργήθηκαν για έναν «αθώο» σκοπό.

Γι' αυτό λέμε σήμερα «όχι», πριν το «αύριο» γίνει τετελεσμένο. Ο πολίτης δεν είναι αριθμός. Δεν είναι score. Δεν είναι ψηφιακό προφίλ. Είναι ελεύθερος άνθρωπος και πρέπει να παραμείνει ελεύθερος.

Ανδρέας Γενιάς πρόεδρος του ΕΠΚ ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελεύθερη Ώρα την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026