Η ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΧΘΡΟΥ».

  

Η ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΧΘΡΟΥ».

Η απόπειρα συλλογικής πολιτικής ταύτισης και ο κίνδυνος μιας νέας «χρυσαυγιάδας».

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η δημοσιογραφία αποκαλύπτει τον πραγματικό της χαρακτήρα όχι μόνο μέσα από όσα λέει, αλλά κυρίως μέσα από τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να παρουσιάσει την πραγματικότητα. Μια εικόνα, ένα τηλεοπτικό γραφικό και ένας πολιτικός χαρακτηρισμός μπορούν να δημιουργήσουν συγκεκριμένους συνειρμούς στο κοινό, προτού καν παρουσιαστούν τα στοιχεία που θα έπρεπε να τους τεκμηριώνουν.

Η πρόσφατη κάλυψη της επίθεσης στην Ελευσίνα από την εκπομπή «Εξελίξεις Τώρα» του MEGA, με παρουσιάστρια τη Νατάσα Γιάμαλη, επαναφέρει ένα σοβαρό ερώτημα: με ποια κριτήρια παρουσιάζονται οι εθνικιστικές πολιτικές δυνάμεις στην ελληνική τηλεόραση και πότε η ενημέρωση υποχωρεί μπροστά στην ιδεολογική προκατάληψη;

Ας ξεκαθαρίσουμε εξαρχής κάτι. Η επίθεση αποδίδεται σε πρόσωπα που δεν συνδέονται άμεσα με το Κίνημα μας. Δεν ισχυριζόμαστε λοιπόν ότι η παρουσιάστρια απέδωσε στον Ιερό Λόχο τη συγκεκριμένη επίθεση. Το ζήτημα που θέτουμε είναι διαφορετικό. Στο τηλεοπτικό υλικό που έχουμε υπόψη μας, το σύμβολο του Εθνικού Πολιτικού Κινήματος Ιερός Λόχος εμφανίζεται σε συνδυασμό με τη σβάστικα, στο πλαίσιο αναφοράς σε νεοναζιστικές οργανώσεις. Μια τέτοια παρουσίαση δημιουργεί αναπόφευκτα πολιτικούς συνειρμούς και απαιτεί σαφή τεκμηρίωση.

Ο Ιερός Λόχος δεν αποδέχεται χαρακτηρισμούς που δεν τον εκφράζουν. Δεν πρόκειται να απολογηθεί για μια ταυτότητα που του αποδίδεται από τρίτους, ούτε να επιτρέψει να καθορίζεται η πολιτική του υπόσταση από τηλεοπτικούς συνειρμούς. Εάν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, ας παρουσιαστούν δημόσια. Εάν όχι, οι υπεύθυνοι οφείλουν να εξηγήσουν με ποια κριτήρια επιλέχθηκε μια παρουσίαση που δημιουργεί τέτοιες εντυπώσεις.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο ένα σύμβολο ή μία εκπομπή. Αφορά μια ευρύτερη πρακτική πολιτικής ισοπέδωσης, κατά την οποία διαφορετικές οργανώσεις, συλλογικότητες και πρόσωπα τοποθετούνται κάτω από την ίδια ετικέτα, σαν να αποτελούν ένα ενιαίο και αδιαφοροποίητο σύνολο. Έτσι, όταν ένα πρόσωπο κατηγορείται για μια εγκληματική πράξη, ο πολιτικός χαρακτηρισμός μπορεί να επεκτείνεται αυτομάτως σε ανθρώπους και οργανώσεις που δεν έχουν καμία αποδεδειγμένη σχέση με αυτήν.

Αυτή είναι η λογική που ανοίγει τον δρόμο για μια νέα «χρυσαυγιάδα»: το συλλογικό τσουβάλιασμα διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων, η κατασκευή ενός ενιαίου εσωτερικού εχθρού και η μετατροπή της πολιτικής διαφωνίας σε γενικευμένη ενοχοποίηση. Η ιστορία δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται μέσα από τηλεοπτικά γραφικά και εύκολους συνειρμούς. Κανείς δεν δικαιούται να κατασκευάζει συλλογικές ευθύνες εκεί όπου υπάρχουν συγκεκριμένα πρόσωπα και συγκεκριμένες πράξεις που πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά. Κανείς δεν δικαιούται να στοχοποιεί αθώους ανθρώπους και να διαταράσσει την οικογενειακή και κοινωνική τους ηρεμία.

Υπάρχει, παράλληλα, ακόμα ένα ερώτημα που αφορά την επιλεκτική ευαισθησία απέναντι στην πολιτική βία. Με ποια ένταση αναδεικνύονται οι επιθέσεις από αναρχικές και ακροαριστερές ομάδες εναντίον πολιτών που δεν έχουν διαπράξει κανένα αδίκημα; Πόσο συχνά προβάλλονται με την ίδια επιμονή οι απειλές, οι ξυλοδαρμοί και οι επιθέσεις εναντίον ανθρώπων που στοχοποιούνται εξαιτίας των πατριωτικών τους πεποιθήσεων;

Δεν ισχυριζόμαστε ότι κάθε περιστατικό είναι ίδιο ούτε ότι κάθε πολιτικός χώρος φέρει συλλογική ευθύνη για πράξεις τρίτων. Απαιτούμε, όμως, να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες. Η βία δεν γίνεται λιγότερο καταδικαστέα επειδή προέρχεται από έναν πολιτικό χώρο που απολαμβάνει μεγαλύτερη συμπάθεια σε ορισμένα τμήματα των μέσων ενημέρωσης. Και το θύμα δεν χάνει το δικαίωμα στην υπεράσπιση επειδή οι απόψεις του δεν είναι αρεστές στους τηλεοπτικούς σχολιαστές.

Η Νατάσα Γιάμαλη και οι υπεύθυνοι του MEGA οφείλουν να εξηγήσουν ποια ήταν η βάση της συγκεκριμένης παρουσίασης και ποια στοιχεία δικαιολογούν τη σύνδεση του Ιερού Λόχου με το συγκεκριμένο πλαίσιο αναφοράς. Η απαίτηση αυτή δεν αποτελεί μόνο προσωπική επίθεση εναντίον της παρουσιάστριας. Είναι και ένα δημόσιο ερώτημα προς ανθρώπους που ασκούν δημοσιογραφία με μεγάλη επιρροή και οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιλογών τους.

Και υπάρχει και κάτι ακόμη: εάν αύριο μέλη ή στελέχη του Ιερού Λόχου δεχθούν απειλές ή επιθέσεις, ποιος θα εξετάσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργήθηκε το σχετικό κλίμα; Δεν αποδίδουμε εκ των προτέρων ευθύνες. Δηλώνουμε, όμως, ότι κανένας οργανισμός δεν πρέπει να θεωρεί την επικοινωνιακή του ισχύ απαλλαγή από κάθε υποχρέωση λογοδοσίας.

Ο Ιερός Λόχος δεν ζητά την αποδοχή των μέσων ενημέρωσης και δεν πρόκειται να καθορίσει την πολιτική του παρουσία με βάση τις επιθυμίες τηλεοπτικών παρουσιαστών. Απαιτεί να κρίνεται από τις δικές του θέσεις και πράξεις, όχι μέσα από αυθαίρετες συνδέσεις και συλλογικές ενοχοποιήσεις.

Δεν θα δεχθούμε να κατασκευαστεί ένας νέος εσωτερικός εχθρός μέσα από την ισοπέδωση διαφορετικών πολιτικών δυνάμεων. Δεν θα δεχθούμε να χρεώνονται σε όλους οι πράξεις ορισμένων. Και δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να παρουσιάζει τους δικούς του πολιτικούς χαρακτηρισμούς ως αυτονόητη αλήθεια.

Η δημοσιογραφία οφείλει να ενημερώνει και να ερευνά. Όταν, όμως, η εικόνα παίρνει τη θέση της τεκμηρίωσης και η πολιτική διαφωνία μετατρέπεται σε συλλογική ενοχοποίηση, τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον Ιερό Λόχο. Αφορά την ίδια την αξιοπιστία της ενημέρωσης.

Ανδρέας Γενιάς πρόεδρος του ΕΠΚ ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελεύθερη Ώρα την Κυριακή 18.10.2026