Pizza Fan: Πρώτα οι εργαζόμενοι και μετά τα πειράματα κοινωνικής διαχείρισης.

Γιατί η πρόταση να περάσει η διαχείριση στους εργαζομένους αφήνει αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα.

Η υπόθεση της Pizza Fan έχει προκαλέσει εύλογη ανησυχία για την τύχη των εργαζομένων, οι οποίοι κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με την ανεργία και την οικονομική αβεβαιότητα. Άνθρωποι που εργάστηκαν επί χρόνια, στηρίζοντας τις οικογένειές τους με τον μισθό τους, δεν μπορεί να γίνουν τα θύματα μιας κρίσης για την οποία δεν ευθύνονται.

Η πρόταση της «Συμμαχίας Ελλήνων» διά στόματος του βουλευτή κ. Γ. Μανούσου να περάσει η διαχείριση των επιχειρήσεων στους εργαζομένους, αντί να οδηγηθούν στην ανεργία, εμφανίζεται ως μια κοινωνικά ευαίσθητη λύση. Όμως, η πολιτική δεν κρίνεται από τις καλές προθέσεις, αλλά από την οικονομική της βιωσιμότητα και τις πραγματικές εγγυήσεις που προσφέρει. Και εδώ γεννιούνται σοβαρά ερωτήματα.

Πρώτα οι αποζημιώσεις και τα εργασιακά δικαιώματα.

Πριν συζητήσουμε οποιοδήποτε μοντέλο εργατικής διαχείρισης, οφείλουμε να απαντήσουμε στο σημαντικότερο ερώτημα: ποιος θα προστατεύσει άμεσα τους εργαζομένους;

Προτεραιότητα πρέπει να είναι η καταβολή των δεδουλευμένων, των οφειλόμενων μισθών και κάθε νόμιμης παροχής. Εφόσον λυθούν οι συμβάσεις εργασίας και συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, πρέπει να διασφαλιστεί και η καταβολή των αποζημιώσεων απόλυσης.

Οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να περιμένουν επ' αόριστον ούτε να εξαναγκαστούν να αναλάβουν μια επιχείρηση για να διασώσουν το εισόδημά τους. Δεν είναι επενδυτές που επέλεξαν να αναλάβουν επιχειρηματικό ρίσκο. Είναι μισθωτοί που προσέφεραν την εργασία τους και έχουν συγκεκριμένα δικαιώματα. Η προστασία τους δεν μπορεί να εξαρτάται από την επιτυχία ενός αβέβαιου εγχειρήματος. Πρέπει να εξασφαλίζεται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία,  ανεξάρτητα από την τελική τύχη της επιχείρησης.

Ποιος θα αναλάβει το οικονομικό ρίσκο;

Ας υποθέσουμε ότι η πρόταση εφαρμόζεται και οι εργαζόμενοι αναλαμβάνουν τη διαχείριση των καταστημάτων. Με ποια κεφάλαια θα λειτουργήσουν; Ποιος θα πληρώνει τους προμηθευτές, τα ενοίκια, την ενέργεια, τις ασφαλιστικές εισφορές και τους φόρους;

Ποιος θα εγγυάται την καταβολή των μισθών, εάν τα έσοδα δεν επαρκούν; Και ποιος θα καλύπτει τις ζημιές σε περίπτωση που η επιχείρηση δεν καταφέρει να ανακάμψει;

Η γνώση της καθημερινής εργασίας δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με την ικανότητα διοίκησης μιας μεγάλης αλυσίδας. Απαιτούνται κεφάλαια, τεχνογνωσία, οργανωτική υποδομή και πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Η αλλαγή του διαχειριστή δεν δημιουργεί από μόνη της χρήματα. Εάν δεν υπάρχει βιώσιμο επιχειρηματικό σχέδιο και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να επωμιστούν ένα βάρος που δεν τους αναλογεί.

Η κρίση εμπιστοσύνης και η εμπορική δυσφήμιση.

Υπάρχει και μια παράμετρος που δεν πρέπει να υποτιμηθεί: η εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Η δημοσιότητα γύρω από τις καταγγελλόμενες οικονομικές παραβάσεις έχει δημιουργήσει αβεβαιότητα για την εμπορική εικόνα της αλυσίδας. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καταγγελίες έχουν αποδειχθεί δικαστικά. Σημαίνει, όμως, ότι η επιχείρηση ενδέχεται να χρειαστεί χρόνο και σημαντικούς πόρους για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του κοινού.

Ποιος θα καλύψει τις απώλειες εσόδων εάν μειωθούν οι παραγγελίες; Ποιος θα χρηματοδοτήσει την επαναφορά της επιχείρησης στην αγορά; Και εάν η οικονομική δραστηριότητα δεν ανακάμψει, ποιος εγγυάται ότι οι εργαζόμενοι θα εξακολουθήσουν να πληρώνονται κανονικά;

Η εμπορική αξιοπιστία δεν αποκαθίσταται με μια αλλαγή διοίκησης. Χρειάζεται σχέδιο, διαφάνεια και οικονομική αντοχή. Χωρίς αυτά, η πρόταση κινδυνεύει να παραμείνει μια πολιτική διακήρυξη χωρίς ουσιαστικές εγγυήσεις.

Τι θα συμβεί μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης;

Η δικαιοσύνη χρειάζεται τον χρόνο της, που πολλές φορές μετράει χρόνια για να εξετάσει τα στοιχεία και να αποφανθεί. Οι εργαζόμενοι, όμως, έχουν καθημερινές υποχρεώσεις και οικογένειες να συντηρήσουν.

Ποιος θα καλύπτει τους μισθούς τους μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση; Από πού θα προέρχονται τα χρήματα για τη λειτουργία των καταστημάτων; Θα υπάρξει συγκεκριμένη χρηματοδοτική δέσμευση ή θα κληθούν οι εργαζόμενοι να περιμένουν μέχρι να αποδώσει το νέο μοντέλο;

Και εάν ο ιδιοκτήτης αθωωθεί;

Κανείς δεν μπορεί να προεξοφλεί την ενοχή ενός ανθρώπου πριν ολοκληρωθεί η δικαστική διαδικασία. Οι καταγγελίες πρέπει να αποδειχθούν και κάθε κατηγορούμενος έχει δικαίωμα υπεράσπισης.

Τι θα συμβεί, λοιπόν, εάν ο ιδιοκτήτης αθωωθεί; Με ποια νομική βάση θα έχει αλλάξει το καθεστώς διοίκησης; Πώς θα αντιμετωπιστούν οι συνέπειες μιας τέτοιας αλλαγής;

Η ύπαρξη μιας έρευνας δεν δικαιολογεί από μόνη της την προεξόφληση της ενοχής ούτε καθιστά αυτονόητη τη μεταβίβαση της διαχείρισης στους εργαζομένους.

Η προστασία των εργαζομένων πρέπει να αποτελεί αυτοτελή στόχο, ανεξάρτητα από την έκβαση της δικαστικής υπόθεσης. 

Η πραγματική προστασία απαιτεί εγγυήσεις, όχι ευχές.

Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη να διασωθούν θέσεις εργασίας. Αυτό, όμως, απαιτεί βιώσιμο σχέδιο, διαθέσιμα κεφάλαια και σαφείς νομικές εγγυήσεις. Πρώτα πρέπει να διασφαλιστούν τα εργασιακά δικαιώματα, τα δεδουλευμένα και οι νόμιμες αποζημιώσεις όπου οφείλονται. Στη συνέχεια, μπορούν να εξεταστούν η επαναλειτουργία των επιχειρήσεων, η είσοδος επενδυτή ή ακόμη και η συμμετοχή των εργαζομένων στη διοίκηση, εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις και η ελεύθερη συναίνεσή τους. Οι εργαζόμενοι της Pizza Fan δεν χρειάζονται να μετατραπούν σε επιχειρηματίες από ανάγκη. Χρειάζονται ασφάλεια, εισόδημα και κατοχυρωμένα δικαιώματα.

Η κοινωνική πολιτική δεν κρίνεται από το πόσο εντυπωσιακή ακούγεται μια πρόταση, αλλά από το αν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να θυσιάζει εκείνους που υποτίθεται ότι προστατεύει. Πρώτα η εργασία, η αξιοπρέπεια και οι οικονομικές εγγυήσεις. Κάθε άλλη λύση οφείλει να αποδείξει ότι μπορεί πραγματικά να ανταποκριθεί σε αυτές τις απαιτήσεις.

Γραφείο Τύπου 4Ε Εθνική Εργατοϋπαλληλική Ένωση Ελλάδας